Fahri DEDE

1957 - Aralık 1980


1957 yılında Artvin'in Ardanuç İlçesi Bulanık Köyü'nde doğdu. Beş çocuklu yoksul bir çiftçi ailesinin çocuğuydu. İlkokulu köyünde okudu. Ortaokul eğitimi için Ardanuç'a gitti. Ağabeyinin bir kaç arkadaşıyla birlikte kaldığı tek gözlü bir evde geçirdi ortaokul yıllarını. Haftasonları köye giderlerdi. Yoksuldular, arabaya binmez yürüyerek gider gelirlerdi köye. Bu koşullarda bitirdi ortaokulu. Liseye Ardanuç'ta devam etti.

Devrimcilikle lise yıllarında tanıştı. Ardanuç'taki antifaşist mücadele içinde yer aldı. 1976 yılında bir devrimcinin faşistler tarafından bıçaklanıp yaralanmasının ardından çıkan ve bir kaç gün süren olaylardan sonra Ardanuç'ta faşistlerin etkinliği tamamen kırıldı. Fahri Dede, bu süreç boyunca Ardanuç'un öne çıkan devrimcilerinden biriydi. Liseyi bitirdikten sonra bölge halkının örgütlenmesi faaliyetleri içinde yer aldı. Köylerde halk odaları açılmasından orman kooperatiflerinin kurulmasına kadar bir dizi örgütlenme çabasının gerçekleştirilmesinde rol oynadı.

Fahri Dede, 12 Eylül öncesinde aranmaya başlamıştı. Buna rağmen devrimci çalışmalardan geri durmadı. 12 Eylül darbesinin ardından Artvin köyleri askeri birlikler tarafından kontrol altına alınınca dağlık kesime geçerek buradaki silahlı direnişe katıldı. 1980 Aralık'ında Bulanık Köyü yakınlarındaki ormanlık arazide devlet güçleriyle çıkan çatışmada yaralı ele geçti ve işkenceyle öldürüldü.

Fahri Dede ve arkadaşları, Bulanık Köyü yakınlarında yeni yaptıkları ve henüz tamamıyla kamufle edemedikleri bir sığınakta operasyona maruz kaldılar. Çember altına alınmışlardı; buna rağmen sığınaktan çıkarak operasyon bölgesini terketmeye çalıştılar. Kendilerini gören bir köylünün askerlere haber vermesi üzerine çemberden çıkamadan çatışmaya girmek zorunda kaldılar. Grup çatışarak çemberi yarmayı başardıysa da en geride kalarak koruma ateşi açan Fahri Dede vuruldu.

Olayın bir tanığı anlatıyor:

"Fahri kalça kemiğinden vurulmuştu. Kalça kemiği parçalanmış, baygın yatıyordu. Askerler önce öldüğünü sandılar. Hala yaşadığını farkedince dipçiklerle vurmaya başladılar. Sonra sürükleyerek yakındaki değirmene götürdüler. Fahri hala yaşıyordu. İyice sinirlenen askerler ve polisler bu defa başına taşla vurmaya başladılar, manzara feciydi. Köylüler dayanamadı, seslerini yükseltmeye başladılar; bunun üzerine tedirgin olan operasyon birliği 'Hastaneye götürüyoruz' diye Fahri yi bir arabaya atıp köyden ayrıldılar. Sonra ölüm haberi geldi."

Fahri Dede'nin 'kan kaybından öldüğü' açıklandı.


Biradım Dergisi Web Grubu 2003-2004 email: web@devrimciyol.org