4 Aralık 1979 tarihinde Genel Kurmay Başkanlığı Sıkıyönetim Komutanları toplantısında l. Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığınca hazırlanan bir rapor okunmuştur. Bu raporda şu görüşlere yer verilmekte idi:

"Bilindiği gibi bu eylemler hem aşırı sol, hem de aşırı sağ kesimlerden kaynaklanmaktadır.

...aşırı solun hedefi işçi sınıfı ve emekçi halkın oluşturduğu ilerici-demokratik güçlerle silahlı halk eylemine kalkışarak mevcut Anayasal düzeni yıkmak, parçalamak, yerine proleterya diktatörlüğünü kurmaktır. Özetle Türkiye'de M-L bir idare kurmak ve TKP kanalı ile Türkiye'yi Moskova'nın bir peyki haline getirmektir.

...eylemci sağ ise, ideolojik hedefini Türkiye'yi komünistlerden temizlemek ve ülkenin komünist olmasını önlemek olarak belirlemektedir. Nitekim bu kesim mensuplarının katıldığı eylemlerin çoğunun, sol kesime mensup kişilere karşı silahlı saldırı, öldürme, suikast ve bombalamalar olduğu dikkat nazarında tutulursa ideolojik hedeflerinin olmasa bile, taktik hedeflerinin söyledikleri gibi olduğu sonucuna varılacaktır. Burada önemle belirlenmesi gereken bir nokta da eylemci solun 35 fraksiyonunun tümünün M-L hareketin açtığı bayrak altında birleşme gibi müşterek ve açık seçik şekilde belirgin bir hedefleri olmasına karşın, sağın kendi içlerinde organize olmamış, bir kısmı teokratik, bir kısmı ise ırkçı-faşist görüşü benimsemiş gruplar halinde bulunduğu tahmin edilmektedir.
(4 Aralık 1979 tarihinde Genel Kurmay Başkanlığı Sıkıyönetim Komutanları toplantısında Orgeneral Necdet Üruğ'un yaptığı konuşmadan aktaran Cüneyt Arcayürek. Cumhuriyet Gazetesi 24 Şubat 1979)

İşte Devlet, 1980 öncesinde meydana gelen olaylara bu gözle bakmıştır. Sol görüşlü yurttaşların öldürülmesi, Türkiye'yi komünistlerden temizlemek amacıyla yapılmış eylemler olarak görülmüş, faşist çevrelere karşı, adeta daha hoşgörülü ve önemsemez bir tavır takınılmıştır.

Askeri yargıdaki çifte standart uygulamasının da bu gibi değerlendirmelere dayandığı bilinmektedir. Askeri Mahkemelerde görev yapan asker üyelerin özellikle özlük işleri vb. bakımlardan üstlerine bağlı olmaları nedeniyle, üst makamlara hakim olan anlayış yönünde hareket edeceklerini söylemek yanlış olmayacaktır. Tabii, vicdanının sesini dinleyen yargıçların da çıkabileceğine her zaman inanmak gerekir. Ama bu, maalesef sıkça rastlanan bir durum olmuyor. Bu yüzden yukarıda aktardığımız değerlendirmedeki iddiaların üzerinde durulması gerekir.

Söz konusu değerlendirmede solun "Anayasal düzeni yıkmak ve Türkiye'yi Moskova'ya bağlı bir peyk haline getirmek amacında olduğu" söylenirken, sağın "Türkiye'yi komünistlerden temizlemek ve ülkenin komünist olmasını önlemek amacıyla hareket ettiği" kabul edilmektedir.

Böyle bir değerlendirmenin çok yanlış bir görüş olduğu açıktır. Elbette devrimcilerin nihai planda bugünkü düzenden farklı sosyalist bir düzen istedikleri doğrudur. Ama, hem bu konuda çeşitli grupların farklı farklı görüşleri vardır; hem de 1980 öncesinde olayların sebebi bu değildir. Yani devrimcilerin, solcuların ihtilal yapmak için eyleme geçmeleri, buna karşılık da faşistlerin güya bunu önlemeye çalışmaları üzerine bu olaylar çıkmış, ülke o duruma gelmiş değildir.

Burada özellikle "sol grupların amacının M-L bir düzen kurarak Türkiye'yi Moskova'ya bağlı bir peyk haline getirmek olduğu" şeklindeki iddialar dikkat çekicidir. Bu bizim hakkımızda ileri sürülen en akıl almaz suçlamalardan biridir. Bu raporu hazırlayanların bizim "Moskova" hakkındaki tutumumuzu bilmedikleri düşünülemez. Devrimci Yol Dergisi’nde Sovyetler Birliği ile ilgili pek çok yazı yayınlanmıştır. Bu ülkenin ideolojik-politik çizgisi ve yapısı hakkındaki eleştiriler ortaya konulmuştur ve bunlar herkes tarafından bilinmektedir. Buna rağmen sol grupların (bu arada tabii bizlerin de) , Türkiye'yi Moskova'ya bağlı bir peyk haline getirme amacında birleştiğinin ileri sürülmesi maksatlı bir saptırmadan başka bir şey olamaz.

İşte ne yazık ki hakkımızdaki yargılar bu gibi maksatlı ve uydurma suçlamalara dayandırılarak verilmektedir.

Öte yandan aşırı sağ -faşist- kesimin amacının (taktik planda da olsa denerek) Türkiye'yi komünistlerden kurtarmak olduğunun kabul edilmesi, dikkat çekici bir noktadır.

Faşistlerin mevcut Anayasal sistemi değiştirme amacında olmadıklarının kabul edilmesi, özellikle üzerinde durulması gereken bir husustur. Bu, devletin yapısını ırkçı-şeriatçı bir çerçeve içerisinde görme eğiliminin bir ifadesi sayılabilir.

Aşırı sağ çevrelerin devletin geleneksel-resmi çerçevesini belirleyen laik-kemalist temeli kökünden reddeden şeriatçı-ırkçı kırması bir devlet anlayışına sahip oldukları herkesçe bilinmektedir. Böyle bir anlayışın korunması eğilimi, Atatürkçü laik düşüncelerin terkedilmeye başlandığının da bir ifadesidir. Son zamanlarda Türk-İslam sentezi adı altında, şeriatçı-ırkçı kırması bir düşünceyi devletin resmi ideolojisi olarak belirleme çabalarının hız kazanması, bu tutumun hangi noktaya kadar tırmandırıldığının bir göstergesidir.

Devletin şeriatçı-ırkçı kırması bir yapıya kavuşturulması, laik temellerinden saptırılması çabaları bizce asıl "Anayasal düzeni tebdil-tağyir.." suçunu oluşturmaktadır.

Öte yandan söz konusu rapor da sol görüşlü yurttaşların öldürtülmesi, adeta prim verildiği anlamına gelecek şekilde hafife alınmaktadır. Aşırı sağ kesimin belirlenen eylemlerinin çoğunluğunun "sol görüşlü kişilerin öldürülmesi vb." olduğu noktasından hareketle, onların Türkiye'nin komünist olmasını önleme amacında olduklarının kabul edilmesi, kuşkusuz üzerinde durulması gereken tehlikeli bir tutumdur. Bunun bir adım sonrası, faşistlerin, devletin güvenlik güçlerinin yardımcısı olarak görüldüğünün resmen ilan edilmesidir.

Bizce, asıl bu sakat anlayışların sonucu olarak Türkiye 1980 öncesindeki iç savaş koşullarına sürüklenmiştir.

Bir ülkede iç savaşa yol açan sebeplerin başında, iktidarların muhalefet akımlarını bastırmak için sivil milis güçlerini kullanmaya yeltenmesi gelir. Çeşitli nedenlerle, iktidar güçleri kendi anlayışlarına ters düşen muhalefet akımlarını önlemek için reaksiyoner-sivil güçlerin örgütlenmesine yönelirler. Bunlar aracılığıyla ve demokratik yasal yolların dışında şiddet kullanarak toplumsal muhalefeti bastırmaya çalışırlar. Böylece siyasal mücadele sivil kesimler arasında bir kavga olarak gelişmeye başlar. Şiddet, önce taşlı sopalı sonra silahlı şekillerde bütün topluma ve ülkeye yayılır.

Çok köklü ekonomik ve sosyal nedenlere dayanan toplumsal muhalefet akımlarını reaksiyoner-gerici güçler vasıtasıyla bastırma politikaları eninde sonunda, şiddetin ve çatışmaların bütün ülkeye, bütün toplum kesimlerine yayılması ve giderek bir iç savaş boyutuna ulaşmasıyla sonuçlanacaktır.

Bu bakımdan iç savaştan sorumlu olanlar, en başta bu politikaları gündeme getirenlerdir. Toplumsal muhalefet hareketlerinin gelişmesini önlemek için gerici-sivil güçlerin uygulayacağı şiddetten yararlanma yoluna gidildiği her yerde varılacak kaçınılmaz sonuç iç savaştır. Türkiye'de son yıllarda -1980 öncesinde- yaşadıklarımız da bir bakıma budur.

1960 sonrasında Türkiye'nin değişen ekonomik-sosyal yapısının ve sorunlarının bir sonucu olarak muhalefet akımları gelişmeye başlamıştır. Özellikle sol muhalefet akımları, iktidardakilerin en azından teşvik ve korumasıyla geliştirilen gerici örgütlerin şiddetiyle bastırılıp engellenmeye çalışılmıştır. Açıkça, adam öldürme, miting-grev dağıtma eğitimlerinin yapıldığı komando kamplarından, kanlı pazarlardan geçerek 12 Eylül öncesinin iç savaş ortamına, Çorumlara, Maraşlara gelinmiştir.

Böyle bir sonuçtan en çok şikayet edenler, bu sonucu doğuran politikaları uygulayan sorumlulardır. Bugün aynı zihniyeti askeri yargıya empoze etmeye çalışanlar da gelecekte ortaya çıkacak olan bütün kötü sonuçların tarih önündeki bağışlanmaz sorumluları olacaktır.

Yargı biraz da bu nedenle bağımsız hareket etmelidir.

İktidara sahip olanlar daima yargıyı kendi siyasetlerinin bir aracı olarak kullanmak istemişlerdir. Bunun için sivil yargının yanı sıra, sık sık olağanüstü yargı yollarına, askeri yargıya başvurmuşlardır. Askeri mahkemelerin özellikle subay üyelerinin bağımsız-tabii hakim özelliklerinin bulunmayışı, yargının yönlendirilmesi için elverişli bir koşul olarak değerlendirilmiştir.(...)

(*) Devrimci Yol dava sanıklarınca 08.04.1987 tarihinde mahkemeye sunulan dilekçe (Tam metin)